[/fusion_gallery]

پسیل پسته یا شیره خشک

Pistachio psylla

Aganoscena targionii (Psyllidae,Hom.)

Syn: Psylla targionii

پسیل پسته در بعضی نواحی پسته کاری به «شیره خشک» معروف است زیرا عسلک دفع شده توسط آن به سرعت رطوبت خود را از دست می دهد و بصورت بلورهای سفید یا شیری رنگ روی تنه، شاخه و برگ درختان باقی می ماند تراکم این آفت در بعضی باغها به قدری شدید است که تمام سطح شاخه و تنه درختان و زمین سایه انداز درخت پوشیده از عسلک میشود.

انواع درختان پسته اهلی و وحشی میزبان این آفت هستند و خسارت شدید آن تقریباً از همه نقاط پسته خیز ایران و کشورهای منطقه گزارش شده است.

نحوه خسارت

خسارت این آفت ناشی از مکیدن فراوان شیره گیاهی است که باعث ضعف شدید درخت ، ریزش میوه های کوچک، پوک شدن میوه های باقیمانده و در تراکم بالا منجر به ریزش برگ درخت می شود.

مرفولوژی 

پسیل پسته از زنجره کوچک تر است و طول بدن آن حدود 1.6 تا 1.8 میلیمتر است. برخلاف زنجره پسته سر در این گونه عریض تر از سینه نیست و تقریباً هم عرض آن می باشد. روی سر و چشمها برآمده و لُب های فرق سر کاملاً مشخص است. شاخکها بلند و ده مفصلی و همین مفصل دارای 2 خار نسبتاً بزرگ است. رنگ عمومی بدن در حشرات بالغ زرد روشن و روی سر و سینه لکه های کشیده ای به همین رنگ ولی تیره تر وجود دارد. شکم معمولاً به رنگ بدن است و اغلب دارای لکه های قهوه ای رنگ کشیده می باشد. تخم ها بیضی شکل و به رنگ زرد مایل به نارنجی بوده و اکثراً به صورت انفرادی یا ردیفی در پشت برگها و در کنار رگبرگ ها گذاشته می شوند. پوره ها برنگ زرد و دارای لکه های قهوه ای می باشند.

بیولوژی

پسیل پسته زمستان را بصورت حشرات کامل زیر برگهای خشک، پوستک درختان و روی سرشاخه های پسته به سر می برد. به نظر میرسد که مقاومت آن در مقابل عوامل نامساعد جوی بخصوص تغییرات درجه حرارت در زمستان کم وبیش مشابه پسیل گلابی می باشد و به خوبی در مقابل سرمای زمستانه مقاومت می کند. در شرایط کرمان حشرات کامل اواخر اسفند ماه ظاهر میگردند. تخم ریزی خیل زود به محض گرم شدن هوا حتی در اسفند ماه شروع شده و بر روی سرشاخه ها و برگها تخم ریزی میکند. پوره ها مصادف با باز شدن جوانه ها و ظهور برگها از تخم خارج می شوند. پوره ها عسلک فراوان از خود دفع می کنند که گاهی خود نیز در ترشحات خود غرق می شوند. بدین ترتیب خوشه ها، برگها، شاخه، تنه و سطح زمین زیر سایه انداز درخت به شدت به عسلک آلوده می شود. دوره پورگی در نسل اول حدود 50 روز است ولی با گرم شدن هوا این مدت به 25-30 روز تقلیل پیدا می کند.  پسیل پسته حشره ای است چند نسلی که بسته به شرایط آب و هوایی ممکن است تا 5 نسل در سال ایجاد کند.

پوره های سنین اولیه پسیل پسته Aganoscena targionii

تخم و پوره سن یک (original)

تخمریزی پسیل پسته Aganoscena targionii

پوره سنین اولیه پسیل پسته (original)

تولید شکرک شدید توسط پسیل پسته (original)

Aganoscena targionii

حشره بالغ پسیل پسته (original)

Aganoscena targionii

تراکم جمعیت پسیل پسته (original)

شیره خشک

پوره سن آخر پسیل پسته (original)

از نحوه ارتباط مورچه ها و حشرات مکنده که عسلک تولید می کنند، مانند ارتباط چوپان و گله گوسفندان یاد میکنند

مورچه ها از شکرک تولید شده توسط پسیل تغذیه می کنند و در قبال آن از انها در مقابل دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک ها، بالتوری و … محافظت می کنند و در جا به جایی آنها به محل های مناسب درختان کمک می کنند ها

همیاری پسیل پسته و مورچه

 

 

انتقال پوره پسیل توسط مورچه در باغات زرند کرمان (original)

کنترل بیولوژیکی :

زنبورهای پارازیتوئید : زنبور .Psyllaephagus sp از خانواده Encyrtidae  تا 80%  پوره ها را می تواند پارازیته کند و به همین دلیل است که با از بین رفتن این زنبور در مناطق سم پاشی شده با سموم شیمیایی علیه سایر آفات پسته این آفت حالت طغیانی پیدا میکند. هر پوره پسیل توسط یک زنبور و فقط برای یک مرتبه مورد حمله واقع می شود و یک تخم داخل بدن پوره گذاشته می شود. پس از تفریخ تخم زنبور و شروع تغذیه از پوره ها، کم کم بدن پوره ها حالت کشیده پیدا می کند و مومیایی می شود. پوره های پارازیته شده بعد از مومیایی شدن به راحتی با چشم غیر مسلح قابل شناسایی هستند. لارو زنبور پس از اتمام مراحل رشدی تبدیل به شفیره شده و در نهایت زنبور بالغ با بریدن دایره ای پوسته پسیل مومیایی شده از آن خارج می شود.

پوسته خPsyllaephagus الی پسیل پسته

پوسته پسیل دارای سوراخ خروجی زنبور پسیلوفاگوس (original)

parasitoid

پوسته پسیل دارای سوراخ خروجی زنبور پسیلوفاگوس (original)

Psyllaephagus sp

حشره بالغ زنبور پارازیتوئید پسیل پسته

شکارگرها : بالتوری سبزChrysoperla carnea (Neuroptera: Chrysopidae) یک شکاگر عمومی هست که در باغات پسته به وفور یافت می شوند. لارو بالتوری سبز از تخم ها و پوره های پسیل پسته تغذیه می کند.

Chrysoperla carnea (Neuroptera: Chrysopidae)

پیله شفیرگی بالتوری سبز (original)

حشره بالغ بالتوری سبز

لارو بالتوری سبز

کفشدوزک های شکارگر Hippodamia variegata  (Goeze, 1777) و Oenopia conglobata (L.) از مهمترین کفشدوزک های فعال در باغات پسته می باشند که از پسیل پسته تغذیه می نمایند.

hypodamia

کفشدوزک Hippodamia variegata

lady bird

کفشدوزک Oenopia conglobata

از زمانی که سموم شیمیایی جهت کنترل آفات وارد میدان شده اند، هرگز نتوانسته اند به طور کامل و برای مدت طولانی مشکل خسارت آفات را رفع کنند. بلکه با از بین بردن عوامل کنترل بیولوژیک طبیعی چرخه تعادل طبیعی را به هم زده و سال به سال مشکل جدی تر شده است. از طرف دیگر هر ساله آفات به تعداد بیشتری از ترکیبات شیمیایی مقاوم می شوند و جمعیت خود را به سرعت افزایش می دهند. کشاورزان مجبور می شوند دوز مصرف سموم را بالاتر ببرند تا محصولشان در امان باشد ولی حشرات مفید شکارگر و پارازیتونید هرگز نمی توانند به سرعت آفات به این سموم مقاوم شوند و هر روز بیشتر و بیشتر جمعیتشان کاهش پیدا می کند.

در حال حاضر پسیل پسته به بسیاری از سموم شیمیایی مانند مونتو و … که زمانی کنترل قاطعی داشتند مقاوم شده است. با افزایش نرخ دلار و بالارفتن قیمت سموم شیمیایی حفاظت از دشمنان طبیعی آفات و رعایت اصول IPM جهت بازگشت به کنترل طبیعی آفت ضروری به نظر می رسد.

کارت زرد

در نظر عموم استفاده از کارت های زرد یک روش غیر شیمیایی و مفید تلقی می گردد. در حالی که رنگ زرد نه تنها برای آفات بلکه برای اکثر حشرات مفید نیز جلب کننده می باشد. بنابراین استفاده بی رویه و غیر کارشناسی از کارت های زرد منجر به از بین رفتن تعداد زیادی از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک ها، بالتوری ها، انواع زنبور های پارازیتوئید و … می گردد.

پسیل پسته از اواخر اسفند ماه فعالیتش را شروع می کند در حالی که زنبور پارازیتوئید پسیلوفاگوس از اواسط فروردین ماه فعالیت خود را آغاز می کند و این فاصله بهترین فرصت برای نصب کارت زرد می باشد که حشرات ماده پسیل که زمستان گذرانی کرده اند را قبل از تخمریزی به دام بیاندازد.

شکار دشمنان طبیعی توسط کارت های زرد چسبنده

استفاده از آفت کش های غیر شمیایی

از چند جنبه مهم میتوان عدم استفاده از سموم شیمیایی را توجیه نمود :

  • ایجاد مقاومت به سموم شیمیایی و اجبار به افزایش دوز مصرف سموم
  • افزایش بیماری هایی مانند سرطان که بخشی از آن منتصب به باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی می باشد
  • خطر ابتلای کشاورزان و کارگران سمپاش به انواع بیماری های پوستی و سرطان در اثر عدم استفاده از پوشش حفاظتی و تماس بدن با سموم
  • کشته شدن دشمنان طبیعی آفات با سموم شیمیایی افزایش جمعیت آفات به علت نبود دشمنان طبیعی افزایش دفعات سمپاشی و دوز مصرفی سموم شیمیایی وابستگی همه جانبه به سموم شیمیایی
  • از بین رفتن حشرات گرده افشان مانند زنبورها کاهش تولید عسل + عدم گرده افشانی صحیح گیاهان کاهش تولید محصولات کشاورزی (برای اطلاعات بیشتر در این مورد کلیک کنید)

از چند جنبه مهم می توان استفاده از آفت کش های غیر شیمیایی را توجیه نمود :

  • حفاظت از دشمنان طبیعی و کمک کردن به افزایش جمعیت آن ها و واگذار کردن بخشی از کنترل آفت به آن ها
  • مناسب برای تولید محصولات ارگانیک و سالم بر پایه مدیریت تلفیقی آفات IPM
  • امکان صادرات محصولات تولید شده به کشورهای اروپایی و ارز آوری برای کشور
  • عدم آلودگی منابع آب های زیر زمینی و خاک
  • عدم ایجاد اختلال در رشد طبیعی گیاه :

1- برخی سموم شیمیایی به علت داشتن حلال های نفتی با نفوذ به داخل گیاه باعث گیاهسوزی می شوند

2- سموم سیستمیک نیز با نفوذ به جریان شیره گیاهی، در فیزیولوژی و رشد طبیعی گیاه اختلال ایجاد می کند

آفت کش گیاهی آرتمیس اکو + ماریا پرو با مکانیسم اثری متفاوت از سموم شیمیایی، باعث مرگ و میر شدید پسیل شده و پوره ها نیز پس از خروج از تخم و تغذیه از برگ های سمپاشی شده از بین می روند

اثر کشندگی ماریا+ارتمیس بر روی پسیل بالغ پسته

اثر کشندگی ماریا+ارتمیس بر روی پسیل بالغ پسته

اثر کشندگی ماریا+ارتمیس بر روی پسیل بالغ پسته

اثر کشندگی ماریا+ارتمیس بر روی پسیل بالغ پسته