کنه تارتن دولکه ای Tetranychus urticae آفتی هست که به علت تولید مثل سریع به سختی می توان آن را با آفت کش های شیمیایی کنترل کرد. همچنین زندگی در سطح زیری برگ ها تماس آفت کش با آن را مشکل می سازد. بنابراین به طور کامل کنترل نمی شود و برای جلوگیری از ایجاد خسارت استفاده فشرده از آفت کش ها مورد نیاز می باشد. همچنین این آفت به راحتی به آفت کش های شیمیایی مقاوم می گردد.

اگرچه آفت کش های گیاهی مانند ماریا پرو بدون ایجاد مقاومت می تواند کنه تارتن را کنترل نماید، اما همیشه تعدادی از کنه ها از تماس با آفت کش در امان مانده و بعد از مدتی مجددا تکثیر پیدا کرده و نیاز به تکرار سمپاشی می باشد.

مدیریت تلفیقی کنه تارتن دولکه ای در گلخانه های رز با استفاده از کنه شکارگر Phytoseiulus persimilis با هدف حذف کامل کنه انجام می پذیرد. Phytoseiulus persimilis نوعی کنه شکارگر می باشد که فقط از کنه های تارتن تغذیه می نماید. این کنه شکارگر به راحتی می تواند در تمام سطح زیری برگ حرکت کند و از کنه های تارتن تغذیه نماید بدین ترتیب مشکل عدم پوشش سطح زیری برگ توسط آفت کش ها رفع می گردد. همچنین در استفاده از کنه شکارگر Phytoseiulus persimilis مسئله مقاومت وجود ندارد.

کنه تارتن بالغ

کنه تارتن دولکه ای

کنه تارتن بالغ

کنه شکارگر Ph. persimilis

الزاماتی که گلخانه داران برای انجام مدیریت تلفیقی کنه تارتن با استفاده از Phytoseiulus persimilis باید انجام دهند عبارت است از :
  • استفاده کافی از کنه شکارگر زنده و باکیفیت، متناسب با تراکم جمعیت کنه تارتن دولکه ای

گاهی تعداد زیادی از کنه های شکاگر به علت شرایط نگهداری نا مناسب در طی مسیر رسیدن به گلخانه تلف می شوند. گرما، تشکیل قطره آب آزاد داخل بطری و … از عوامل مرگ و میر کنه ها در طول مسیر می باشند.

همچنین جمعیت کنه های شکارگری که به مدت زیاد آن ها را تکثیر کرده اند و جمعیت وحشی از طبیعیت یا حداقل از گلخانه های رهاسازی شده جمع آوری و به محل تکثیر اضافه نشده اند، دچار نر زایی می شوند و تعداد شکارگر های نر نسبت به ماده بیشتر می شود و این امر موجب کاهش استقرار شکارگر در گلخانه می گردد.

  •  پخش مساوی کنه های شکارگر روی بوته ها جهت اطمینان از این که تمامی برگ ها را جستجو کنند و حتی الامکان سریعا جمعیت کنه تارتن دولکه ای را قبل از رسیدن به آستانه خسارت اقتصادی کاهش دهند ضروری می باشد. تمامی گیاهان باید با کنه شکارگر تیمار گردد.
  • تا زمانی که کار پاکسازی گلخانه (مرحله Clean up) از کنه تارتن دولکه ای توسط کنه های شکارگر به پایان نرسیده است، به هیچ وجه از سموم ناسازگار با کنه شکارگر P. persimilis که منجر به مرگ و میر آن ها خواهد شد استفاده نگردد. همچنین باید بررسی گردد تا باقیمانده ی آفت کش های ناسازگاری (مانند آفت کش های فسفره و پایروتروئیدی) که قبلا استفاده شده اند به مقداری نباشد که منجر به مرگ کنه های شکارگر شود.
  • بعد از اتمام مرحله پاکسازی گلخانه (clean up) مرتبا باید تمام گلخانه بررسی گردد تا کانون های شیوع کنه تارتن دولکه ای شناسایی، علامت گذاری و با کنه شکارگر جدید تیمار گردد.برنامه های مدیریت تلفیقی کنه تارتن دولکه ای استفاده از تمامی آفتکش ها را منع نکرده است. در مدیریت تلفیقی آفات اولویت ما حفاظت از محصول می باشد. بنابراین اگر بین آفت و دشمن طبیعی توازن وجود نداشته باشد ممکن است برنامه کنترل بیولوژیک به کندی انجام پذیرید و به محصول آسیب برسد. بنابراین باید با نحوه استفاده توام آفت کش های سازگار با دشمنان طبیعی آشنایی کامل داشته باشیم.

همزمان با اجرای برنامه کنترل کنه تارتن با شکارگر، می بایست سایر آفات و بیماری های گلخانه نیز کنترل شوند.

جهت بررسی آفت کش های سازگار از لینک زیر استفاده فرمایید

https://sideeffects.koppert.com/

سوالات متداول :
  • آیا ابتدا باید صبر کنیم تا کنه تارتن زیاد شود و سپس رهاسازی شکارگر را آغاز کنیم؟

خیر، بلافاصله که اولین بوته های آلوده در گلخانه دیده شد می توان شکارگر را به طور یکنواخت در بوته های آلوده رهاسازی کرد

  • بوته بهتر است چه شرایطی داشته باشد؟

بهتر است بوته ها خوب هرس شده باشند تا میزان برگ ها کم شده و شکارگر ها بتواند سریع تر تمامی برگ ها را جست و جو کرده و از کنه های تارتن تغذیه کنند.

  • چه تعداد کنه شکاگر برای رهاسازی نیاز می باشد؟

با توجه به حجم برگ های بوته ها، جمعیت کنه تارتن در گلخانه و دمای هوا میزان مورد استفاده از کنه شکارگر متفاوت است ولی بر اساس منابع 100 الی 500 هزار کنه شکاگر در هر هکتار مورد نیاز هست که بر اساس قوطی های 2000 عددی شرکت های ارئه دهنده معادل 10 الی 250 بطری می باشد.

امروزه با توجه به تحریم ها قیمت کنه شکارگر بالا رفته است و ممکن است از نظر اقتصادی سنگین به نظر بیاید، بنابراین برخی گلخانه داران مقداری کنه شکاگر را برای بخشی از گلخانه خود خریداری میکنند و بخش دیگر گلخانه را با آفت کش های بدون باقیمانده سمی برای شکارگر مانند کنترل می نمایند. سپس به مرور کنه شکارگر در بخش رهاسازی شده تکثیر پیدا کرده و به بخش های دیگر منتقل می نمایند.

توصیه شرکت کوپرت جهت رهاسازی :

نام محصول : Spidex پیشگیری آلودگی کم آلودگی زیاد
نرخ رهاسازی  2 کنه  شکارگر در متر مربع 6 کنه در متر مربع  20 الی 50 کنه  شکارگر در متر مربع
مساحتی که هر بطری 2000 عددی کنه پوشش می دهد هر بطری برای 1000 متر مربع هر بطری برای 300متر مربع هر بطری برای 40 الی 100 متر مربع
فاصله تکرار هاسازی بعد از 21 روز تکرار شود بعد از 7 روز تکرار شود بعد از 7 روز تکرار شود
دفعات تکرار رهاسازی یک یا دو بار نیاز به تکرار هست دو بار نیاز به تکرار هست
  • چه بررسی هایی برای شروع رهاسازی نیاز می باشد؟

تاریخچه سمپاشی در 12 هفته گذشته اعم از قارچ کش، حشره کش و کنه کش بررسی شود و سمپاشی های سازگار و ناسازگار انجام گرفته مشخص شود. در صورت وجود باقیمانده سمی بر روی گیاه، بخش زیادی از شکارگر های رهاسازی شده کشته خواهند شد.

لینک سایت شرکت کوپرت جهت بررسی میزان خطر و باقیمانده سمی آفت کش های مختلف برای دشمنان طبیعی

https://sideeffects.koppert.com/

تا دو هفته بعد از رهاسازی شکارگر، هیچ محلول پاشی حتی آفت کش های سازگار روی بوته ها انجام نشود تا شکارگر بتواند روی بوته مستقر گردد. بنابراین چند روز قبل از رهاسازی پیش بینی ها برای پاشش افت کش های سازگار جهت کنترل سایر آفات و بیماری ها انجام پذیرد.

بخش هایی از گلخانه که آلودگی بالایی دارد، قبل از رهاسازی علامت گذاری شده تا مقدار بیشتری در این بخش ها رهاسازی شود. بهترین زمان برای مشخص کردن این بخش ها، در گرمای ظهر هست که کنه ها به سمت بالای بوته آمده و روی غنچه گل تجمع پیدا می کنند.

رطوبت نسبی گلخانه باید همواره بالای 60 درصد باشد، رطوبت پایین باعث کاهش تخمریزی و تفریخ تخم می شود.

(شرایط ایده آل کنه تارتن : اقلیم گرم و خشک / شرایط ایده آل کنه شکاگر : اقلیم گرم و مرطوب)

توصیه می شود پس از استقرار کنه شکارگر درصورت نبود فوگر، آب پاشی روزانه سطح برگ ها انجام پذیرد تا رطوبت لارم برای رشد شکارگر فراهم شود.

  • بعد از تمام شدن کنه تارتن چه اتفاقی برای شکارگر می افتد؟

در این صورت شکارگر ها همدیگر را خورده و در نهایت از گرسنگی خواهند مرد و گلخانه ای عاری از کنه تارتن را بر جای خواهند گذاشت.

ویژگی های کنه شکارگر پرسیمیلیس :
  • فایتوسئولوس پرسیمیلیس کنه شکارگری هست که از کنه تارتن دولکه ای بزرگتر می باشد. قرمز مایل به نارنجی و براق با بدن گلابی شکل می باشد. نسبت به کنه تارتن پاهای بلند تری دارد و فعال تر هست. توانایی شناسایی تفاوت های تخم کنه های تارتن و تخم کنه Ph. persimilis بسیار مهم می باشد.
  • بعد از حدود یک هفته پس از رهاسازی P. persimilis تخم های گذاشته شده آن روی برگ ها قابل رویت می باشد. تخم های کنه شکارگر فقط در کنار کلنی های کنه تارتن تخمریزی می کند بنابراین پس از تفریخ تخم به راحتی می تواند از میزبان استفاده کند.
    تخم های شکارگر کروی شکل است و کمی بزرگتر از تخم های کنه تارتن می باشد که کاملا گرد هستند. اگر شرایط مساعد باشد ( تعداد کافی کنه تارتن برای تغذیه وجود داشته باشد و باقیمانده آفت کش های مضر وجود نداشته باشد) هر شکارگر ماده حدود 60 عدد تخم ریزی خواهد داشت. اگر دمای هوا بالای 40 درجه سانتیگراد باشد و رطوبت نسبی زیر 60 درصد باشد تعداد تخم های گذاشته شده کاهش پیدا خواهد کرد اما همچنان تغذیه و تخمگذاری توسط کنه شکارگر ادامه خواهد داشت.
  • در شرایط اپتیمم، تولید مثل شکارگر دو برابر سریع تر از کنه تارتن می باشد و می تواند جمعیت خود را 4.6 برابر در هر هفته افزایش دهد. در حالی که این عدد برای کنه تارتن 2.7 برابر در هر هفته می باشد.
تفاوت تخم کنه تارتن و کنه شکارگر
تغذیه کنه شکارگر پرسیمیلیس

کنه تارتن خورده شده توسط شکارگر (وسط)

رهاسازی شکارگر در گلخانه :
  • بطری های حاوی شکارگر در بسته هایی با دمای نزدیک به 4 درجه سانتیگراد حمل می شوند تا تحرک شکارگر کم باشد و در طی ارسال به گلخانه نیاز به تغذیه نداشته باشد.
  • بهتر است رهاسازی بر روی بندهای گل رز انجام گیرد تا بعد از پاکسازی بخش بند شده، به سمت پاکسازی بخش بالایی حرکت کنند. همچنین در این روش فرصت داریم تا افزایش جمعیت شکارگر بخش بالایی بوته را با کنه کش های سازگار محلول پاشی کنیم و شکاگر های بخش بند در امان خواهند بود.
  • در حین رهاسازی بطری حاوی شکارگر را باید مرتبا چرخش دهیم تا یکنواختی شکارگر ها در داخل بطری حفظ شود وگرنه همگی به دهانه بطری آمد و محتویات بطری در آخر فاقد شکارگر خواهد بود.
  • در حین رهاسازی نباید مهپاش ها کار کنند و سطح بوته ها نباید خیس باشند.
  • از برگ های بخش بند شده گل رز و شاخه های گل دهنده جداگانه حداقل 10 عدد برگچه نمونه برداری شده و نسبت شکارگر به تارتن در این دو ناحیه، دهنه به دهنه باید اندازه گیری شود.
تست عدم وجود باقیمانده سمی از سمپاشی های قبلی :
  • آفت کش های شیمیایی به خصوص پایروتروئید هایی مثل دلتامترین (دسیس) برای شکارگر بسیار سمی بوده و تا 10 هفته روی بوته باقیمانده سمی از خود بر جای میگذارد. این بدین معنا می باشد که تا 10 هفته بعد از سمپاشی با این آفت کش ها هر زمانی که شکارگر را در گلخانه رهاسازی کنیم، بیش از 75% آن ها تلف خواهند شد. . 
  •  3 بوته مجزا در قسمت های مختلف گلخانه با آلودگی بالا انتخاب و علامت گذاری کنید. این بوته ها باید دارای حداقل 20 کنه تارتن به ازای هر برگ باشند. با لنز دستی چک کنید که کنه ها زنده باشند. برگ ها باید کنه های تارتن زنده ی زیادی داشته باشند تا بتوانید کنه شکارگر را به مدت چند روز روی برگ ها نگه دارید. وقتی کنه های شکارگر برای چند روز روی برگ ها بمانند، اگر باقیمانده آفت کش روی آن برگ ها باشد کنه های شکارگر روی برگ ها خواهند مرد و شما می توانید با مشاهده کنه های شکارگر مرده اثر سمیت باقیمانده آفتکش را تشخیص دهید.
  • یک بطری P. persimilis (حاوی 2000 کنه شکارگر) را در سه بوته ی علامت گذاری شده رهاسازی کنید. کنه های شکارگر را فقط روی 5 برگ در هر Hotspot رهاسازی کنید چرا که شما در این مرحله قصد کنترل کنه تارتن را ندارید بلکه هدف تست وجود باقیمانده آفت کش می باشد. این بطری حاوی کنه شکارگر را در کل دهنه یا در ناحیه بزرگی رهاسازی نکنید چرا که امکان پیدا کردن کنه های شکارگر مرده در ناحیه وسیع وجود ندارد. به آرامی توده حاوی کنه شکارگر را روی برگ ها بریزید، کنه های شکارگر بیرون آمده و کنه های تارتن را پیدا خواهند کرد.
    بعد از 12، 24 و 48 ساعت به محل رهاسازی برگشته و تعداد کنه های P. persimilis مرده و زنده را در تمامی برگ هایی که رهاسازی در آن ها انجام گرفته شمارش و درصد مرگ و میر شکارگر را محاسبه کنید.
    فقط زمانی که درصد مرگ و میر شکارگر کمتر از 10 درصد باشد می توان با رهاسازی این کنه شکارگر در کل گلخانه موافقت کرد. اگر تلفات کنه های شکارگر بیشتر بود، چندین بار این تست را انجام دهید تا زمانی که تلفات ناشی از اثر باقیمانده آفتکش به کمتر از 10 درصد برسد.

گاهی برخی آفت کش ها یا حتی کودها دارای موادی هستند که باقیمانده سمی روی کنه شکارگر خواهد داشت و صرفا بررسی سابقه سمپاشی برای شروع سمپاشی کافی نیست.

محاسبه نسبت کنه شکاگر به کنه تارتن :
  • مدت زمان لازم برای کاهش تعداد کنه تارتن با استفاده از شکارگر بیشتر از آفت کش ها می باشد. اگر زمان کنترل کنه تارتن بیش از حد طولانی شود، به گیاهان خسارت اقتصادی وارد می شود بنابراین می بایست مرتب تغییرات نسبت کنه شکارگر به نکه تارتن بررسی شود روند کنترل آفت پیش بینی شود.
  • از برگ های بخش بند شده گل رز و شاخه های گل دهنده جداگانه حداقل 10 عدد برگچه نمونه برداری شده و نسبت شکارگر به تارتن در این دو ناحیه، دهنه به دهنه باید اندازه گیری شود.

مثالی از رهاسازی موفق شکارگر

کانوپی برگ میانگین کنه تارتن در هر برگ نسبت شکارگر به تارتن تفسیر اطلاعات دستور العمل
برگ های بند شده 20 1:5 با این که میانگین تعداد کنه تارتن در هر برگ بالا می باشد، ولی نسبت دو کنه به هم نزدیک می باشد (1:5) و کنترل آفت احتمالا طی چند روز حاصل خواهد شد و میانگین به کمتر از 1 کنه تارتن در هر برگ خواهد رسید و نسبت دو کنه ممکن است برعکس شود (5:1) از مصرف آفت کش های غیر سازگار در بخش بند شده اجتناب شود  وگرنه شکارگر کشته شده و نخواهد توانست کنه های تارتن قسمت های بالا (شاخه گل دهنده) را کنترل کند
برگ های شاخه گل دهنده 2 1:200 وقتی تعداد کنه های شکارگر در برگ های بند شده زیاد شد، شروع به بالا آمدن از گیاه می کنند. در این زمان فاصله ای که بین نسبت دو کنه وجود داشت (1:200) به سرعت تغییر خواهد یافت. اگر تعداد کنه ها در بخش بالایی زیاد هست و انتظار برای بالا آمدن شکارگر از بخش بند ممکن است به جوانه ها خسارت وارد کند، توصیه می شود از کنه کش های بدون باقیمانده سمی مانند ماریا پرو صرفا بخش های بالایی بوته را محلول پاشی کنیم.

مثالی از رهاسازی نا موفق شکارگر

کانوپی برگ میانگین کنه تارتن در هر برگ نسبت شکارگر به تارتن تفسیر اطلاعات دستور العمل
برگ های بند شده 20 1:500 میانگین تعداد کنه تارتن در هر برگ بالاست و فاصله نسبت دو کنه خیلی بالاست (1:500). احتمالا تا چندین هفته دیگر نیز کنترل آفت صورت نخواهد گرفت تا این که این نسبت به تدریج تعدیل شود (مثلا : 1:450، 1:350، 1:250، 1:150، 1:50 و 1:5) (5:1) دلیل این مشکل می تواند عدم استفاده کافی از کنه شکارگر در شروع رهاسازی باشد یا پاشش آفت کش های ناسازگار و یا باقیمانده آفت کش های ناسازگار از سمپاشی های قبلی باشد که موجب کشته شدن کنه شکارگر شده است. فورا نیاز هست که یک کنه کش سازگار استفاده شود. دو روز پس از پاشش این ترکیبات باید سطح جمعیت کنه تارتن و تغییرات نسبت دوکنه باید چک شود و اگر رضایت بخش نبود پاشش کنه کش سازگار باید تکرار شود.
برگ های شاخه گل دهنده 2 1:200 جمعیت کنه تارتن دولکه ای به ازای هر برگ در برگ های پایینی افزایش خواهد یافت و کنه های آفت شروع به بالا آمدن از گیاه خواهند نمود. در این زمان نسبت متفاوت تعداد دو کنه 1:200 بیش تر(1:300 یا 1:400) خواهد شد و خسارت جدی خواهد بود. محلول پاشی با یک کنه کش سازگار و بدون باقیمانده سمی

جهت کنترل تریپس : بعد از رهاسازی شکارگر، آفت کش های سازگار را صرفا داخل غنچه گل مصرف نمایید.

کنترل سفید بالک : آفت کش گیاهی سالپی پست برای کنه شکارگر قبل و بعد از رهاسازی بی خطر می باشد.

پایین آوردن جمعیت کنه تارتن قبل از رهاسازی: کنه کش گیاهی ماریا فاقد باقیمانده سمی برای دشمنان طبیعی می باشد.

کنترل سفیدک پودری : قارچ کش سبز یک فاقد باقیمانده سمی برای دشمنان طبیعی می باشد..

لطفا نظرات و تجربیات خود را جهت هر چه بهتر شدن مطالب آموزشی در فرم زیر ارسال فرمایید (وارد نمودن ایمیل اجباری نمی باشد)